Шортли Шуурхай | 2026.06.04 Пүрэв

2026 оны 6-р сарын 4-нд Израйл болон Ливан улс АНУ-ын зуучлалаар шинэ гал зогсоох хэлэлцээрийг хэрэгжүүлж эхэллээ. Хэлэлцээрийн дагуу Hezbollah өмнөд Ливанаас хүчээ татаж, Ливаны армийн хяналтыг нэмэгдүүлэхээр тохиролцсон байна. Гэсэн ч гал зогсоох гэрээ хүчин төгөлдөр болсны дараа Израйлын дронууд өмнөд Ливанд цохилт өгсөн тухай мэдээлэл гарчээ. Энэхүү тохиролцоо нь Ираны дайны дараах бүс нутгийн хамгийн чухал дипломат ахиц гэж үнэлэгдэж байна.

АНУ болон Ираны хоорондын энхийн хэлэлцээний шинэ санал Тегеранд хүргэгдээд байна. Дональд Трамп энэ амралтын өдрүүдэд ахиц гарч магадгүй гэж мэдэгдсэн бол Иран уг саналыг судалж байгаа аж. Хормузын хоолой хэсэгчлэн хаалттай хэвээр байгаа нь дэлхийн нефтийн нийлүүлэлтэд эрсдэл учруулсаар байна. Дайн эхэлснээс хойш гурван сар өнгөрсөн ч мөргөлдөөн тодорхой шийдэлгүй үргэлжилж байна.

Израйл–Ливаны гал зогсоох тохиролцооны дараа Brent нефтийн үнэ баррель нь 96.9 ам.доллар болж буурлаа. Өмнөх өдөр нефтийн үнэ 98 ам.долларт ойртож байсан бөгөөд зах зээл энхийн хэлэлцээний боломжийг эерэгээр үнэлж байна. Гэсэн хэдий ч Хормузын хоолой бүрэн нээгдээгүй тул нийлүүлэлтийн эрсдэл хэвээр үлджээ. Шинжээчид нефтийн үнэ ойрын хугацаанд өндөр савлагаатай хэвээр байна гэж үзэж байна.

Саудын Арабын TASI индекс 0.1%, Дубайн индекс 0.3%, Абу Дабигийн индекс 0.2%-иар өсөв. Хөрөнгө оруулагчид АНУ–Ираны хэлэлцээ эерэг үр дүнд хүрч магадгүй гэж үзэж байна. Газрын тосны үнэ буурсан нь зах зээлийн тогтворжилтод эерэг дохио болжээ. Гэсэн ч Кувейт болон Хормузын бүсийн аюулгүй байдлын эрсдэл бүрэн арилаагүй байна.

2026 оны 6-р сарын 4-ний байдлаар алтны үнэ унц нь 4,464 ам.доллар хүрч 0.7%-иар өсөв. Ам.долларын ханш суларч, нефтийн үнэ буурснаар хөрөнгө оруулагчид аюулгүй хөрөнгө рүү шилжиж эхэлжээ. АНУ–Ираны хэлэлцээ эерэг дохио өгсөн ч геополитикийн эрсдэл бүрэн арилсангүй. Энэ нь алтны үнийг өндөр түвшинд хадгалж байна.

Оросын арми Украйны хэд хэдэн хотод шинэ цохилт өгсөн байна. Үүний зэрэгцээ Украйн Оросын Санкт-Петербург хотын эрчим хүчний болон логистикийн байгууламжуудыг дроноор цохисон байна. Европын холбоо Украйнтай гишүүнчлэлийн хэлэлцээг ахиулах асуудлыг хэлэлцэж эхэлжээ. Гурван жил гаруй үргэлжилж буй дайн Европын аюулгүй байдлын гол сорилт хэвээр байна.

Ираны цохилтын дараа Кувейт болон Персийн булангийн бусад улсууд аюулгүй байдлын түвшнээ нэмэгдүүлжээ. АНУ бүс нутагт нэмэлт тэнгисийн цэргийн хүч байршуулж эхэлсэн байна. Нефтийн байгууламжууд болон нисэх буудлууд өндөр хамгаалалтад шилжжээ. Персийн булангийн тогтвортой байдал дэлхийн эрчим хүчний зах зээлд шууд нөлөөлсөөр байна.

Япон зэрэг орнууд стратегийн нефтийн нөөцөөсөө зах зээлд нийлүүлж эхэлсэн нь дэлхий даяар анхаарал татаж байна. Олон улсын Эрчим хүчний агентлаг зуны оргил хэрэглээ эхлэхээс өмнө нөөцийн түвшин буурч болзошгүйг анхааруулжээ. Япон дангаараа 45 хоногийн хэрэглээтэй тэнцэх буюу ойролцоогоор 150 сая баррель нефть гаргахаар төлөвлөж байна. Нефтийн нийлүүлэлтийн эрсдэл нь олон улсын зах зээлийн хамгийн том асуудлуудын нэг хэвээр байна.

Ираны шигшээ баг ДАШТ-д шалгарсан ч улс төрийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан оролцоо нь анхаарлын төвд байна. АНУ, Канад, Мексикт болох тэмцээн ирэх долоо хоногуудад виз болон аюулгүй байдлын асуудлаар шинэ хэлэлцүүлэг өрнүүлэх төлөвтэй байна. FIFA одоогоор Ираны эрхийг хязгаарлах шийдвэр гаргаагүй байна. Энэ нь дэлхийн аваргын тэмцээний өмнөх хамгийн их яригдаж буй спортын сэдвүүдийн нэг болоод байна.

Олон улсын байгууллагууд хиймэл оюун ухаанд суурилсан кибер халдлагын тоо огцом өсөж байгааг анхаарууллаа. 2026 онд төрийн байгууллага, банк санхүүгийн салбарууд гол бай болж байна. FIFA 2026 зэрэг дэлхийн хэмжээний арга хэмжээнүүд кибер эрсдэлийн өндөр түвшинд байгаа талаар шинжээчид анхааруулжээ. AI-ийн хөгжлийг даган кибер хамгаалалтын шинэ үе эхэлж байна.