Home / Шортли Тойм / Үхлийн аюултай Ханта вирусын талаар бид юу мэдэх ёстой вэ?

Шортли Тойм

Үхлийн аюултай Ханта вирусын талаар бид юу мэдэх ёстой вэ?

By Х. Одхүү

No Comments

8 Mins Read

Updated: 2026-05-17 1:52 pm

1. Вирусын мөрөөр 70 жилийн өмнөх үйл явдал

4. Хамгийн аюултай вирусын нэг

6. Хантавирус хаана байдаг вэ?

7. Та өөрийгөө хэрхэн хамгаалах вэ

EMERGENCY HEALTH BRIEFING · 2026.05.16

ХАНТА
ВИРУС

Ханта нь хулганаас тархдаг үхлийн аюултай вирус юм. Дэлхий нийтийн анхаарлыг татаад буй 2026 оны 4 дүгээр сарын 1-нд аялалд гарсан Голландын далайн аяллын хөлөг дээр гарсан дэгдэлтээр 11 хүн халдвар авч, 3 хүн нас бараад байна. Юу болсон бэ? Бид юу мэдэх ёстой вэ? Яаж урьдчилан сэргийлэх вэ?

Нийт тохиолдол

M/V Hondius хөлөг

Нас баралт

CFR ≈ 27%

Хамрагдсан улс

Контактууд

40%

Дундаж нас баралт

HPS-ийн ерөнхий

/01 — ТҮҮХ

Вирусын мөрөөр 70 жилийн өмнөх үйл явдал

Хантавирус нь шинэ вирус биш юм. Вирус судлаачид түүнийг хүн төрөлхтөнтэй чацуу настай байж магадгүй гэж үздэг. Гэвч орчин үеийн анагаах ухаан түүнийг сүүлийн зуун жилд танин мэдэж эхэлсэн.

1950–53

Солонгосын дайны үеийн нууцлаг өвчин

Солонгосын дайны үеэр 3000 гаруй НҮБ-ын цэргүүд “Солонгосын цусархаг халуурал”-аар өвчилсөн. Энэ нь хантавирусын анхны тэмдэглэгдсэн томоохон дэгдэлт юм. Шалтгаан тодорхойгүй хэвээр үлдсэн.

1978

Hantaan гол ба нэрийн гарал үүсэл

Өмнөд Солонгосын эрдэмтэн Ли Хоо Ванг ба түүний баг Hantaan голын ойролцоо хээрийн хулганаас вирусыг анх ялган авч, “Hantaan virus” гэж нэрлэжээ. Үүнээс л “Хантавирус” гэдэг нэр үүссэн байна.

1993

“Дөрвөн мужийн” дэгдэлт — АНУ

Аризона, Колорадо, Нью-Мексико, Юта мужуудын уулзвар бүсэд залуу, эрүүл хүмүүс гэнэт амьсгаадаж эхэлсэн. Хэдхэн долоо хоногийн дотор 33 тохиолдол, тал хувь нь нас барсан. CDC шинэ вирусыг ялган “Sin Nombre” (нэргүй) гэж нэрлэв. Цаашид USA-д жил бүр 30–40 тохиолдол гарсаар ирсэн.

1995

Andes virus — Аргентин, Чили

Өмнөд Америкт шинэ хувилбар илэрсэн нь Andes virus. Энэ нь хантавирусын дотроос ЦОРЫН ГАНЦ хүнээс хүнд дамждаг гэдэг нь батлагдсан хэлбэр. Аргентин, Чили, Уругвай улсуудад жил бүр 200 гаруй тохиолдол бүртгэгддэг.

2025

Холливүүдийн жүжигчин хантавирусаар нас барав

Жин Хэкмэн (Gene Hackman) болон Бэтси Аракава (Betsy Arakawa) нар нь Оскарын хоёр удаагийн шагналт, Холливудын алдартай жүжигчин болон түүний эхнэр (классик төгөлдөр хуурч) байсан бөгөөд 2025 оны 2 дугаар сард Нью-Мексико мужийн Санта-Фе дахь гэртээ ханта вирусээр халдварлаж харамсалтайгаар нас барсан хос юм.

2026

M/V Hondius далайн хөлгийн дэгдэлт

2026 оны 4 дүгээр сард Голландын M/V Hondius круйз хөлөг онгоцоор аялсан зорчигчдын дунд ханта вирус (Andes)-ын дэгдэлт илэрсэн. Голланд–Герман өндөр настан хосууд Аргентины шувуу ажиглах аяллын үеэр халдвар авч, дараа нь хөлөг дотор хүнээс хүнд тархсан гэж WHO үзэж байна. Нийт 11 тохиолдол бүртгэгдэж, 3 хүн нас барсан.

/02 — ТАРХАХ ЗАМ

Вирус хэрхэн дамждаг вэ?

Хантавирусын үндсэн эзэн нь хулгана, харх — ялангуяа буга хулгана (deer mouse) болон будааны хулгана. Хүн дөрвөн үндсэн замаар халдвар авдаг.

💨

Агаараар

Хулганы шээс, баас, шүлсний хатсан ширхэг агаарт дэгдэж түүнийг нэвт амьсгалснаар хүний биед ордог. Хамгийн түгээмэл зам. Хог хаягдалтай байр сууцыг цэвэрлэхэд эрсдэл үүсдэг.

🐭

Шууд хүрэлцэх

Хулганын хазалт, эсвэл шархлаатай гар нь халдвартай үлдвэр зэрэгт хүрэх үед халдвар дамжина. Чийгшилтэй гадаргуу дээр вирус 2-3 хоног амьд байж чаддаг.

🍞

Бохирдсон хоол

Хулгана хүрсэн, дээр нь шээсэн, баасан хоол, ус хэрэглэх. Бэлчээр, малын хашаа, гэрт ил хадгалсан хүнс эрсдэлтэй бүтээгдэхүүн юм.

👥

Хүн → хүн

ЗӨВХӨН Andes хувилбар л хүн хооронд дамждаг. Бусад хантавирус хүн хооронд халдварладаггүй. Хаалттай орчинд (хөлөг онгоц, анги танхим, эмнэлэг) удаан хугацааны нягт харьцаагаар тархах боломжтой.

/03 — ШИНЖ ТЭМДЭГ

Биеийн дотор юу болдог вэ?

Нууц хугацаа 1–8 долоо хоног. Эхний шинж тэмдэг нь хамрын ханиадтай ялгахад хэцүү. Энэ нь хантавирусын хамгийн аюултай тал.

1-Р ҮЕ · 1–8 ДОЛОО ХОНОГ

Нууц үе

Халдвар авсан ил гаргасан шинж тэмдэггүй. Хүн өөрийгөө бүрэн эрүүл гэж бодно.

2-Р ҮЕ · 3–7 ХОНОГ

Урьдчилсан үед ханиадтай адил

Өндөр халуурал (38–40°C), толгой өвдөлт, булчингийн өвдөлт, ядрах, бөөлжих, суулгах. Хантавирусыг ханиад, КОВИД, томуутай эндүүрэх эрсдэлтэй.

3-Р ҮЕ · 24–48 ЦАГ

Уушгины үе — амь насанд аюултай

Уушгинд шингэн хурахаас үүдэн ширүүн амьсгаадал, ханиалга, цээж давчдах, цусны даралт огцом буурах. Энэ үед үхэл маш хурдан тохиолдоно.

4-Р ҮЕ · СЭРГЭЛТ ЭСВЭЛ ҮХЭЛ

Шийдвэрлэх үе

Эрчимт эмчилгээний тусламжтайгаар амьдрах магадлал 60-65%. Эмчилгээгүй бол нас баралт 40-50%-д хүрнэ. Эдгэрсэн өвчтөн уушгины үлдэгдэл өөрчлөлттэй үлдэх нь бий.

/04 — НАС БАРАЛТЫН ТҮВШИН

Хамгийн аюултай вирусын нэг

Хантавирусын нас баралтын түвшинг бусад дэлхийг донсолгосон халдварт өвчнүүдтэй харьцуулбал энэ нь хамгийн өндөр түвшний нэг болж байна.

Эбола вирус2014–16 Зүүн Африк

50%

ХАНТАВИРУС — AndesӨмнөд Америк, HPS

45%

ХАНТАВИРУС — Sin NombreХойд Америк, HPS

38%

MERS-CoV2012-оос хойш, Дундад Дорнод

35%

ХАНТАВИРУС — HantaanАзи, HFRS

12%

SARS-CoV2003

10%

COVID-192020 эхлэл, дэлхий нийт

~3%

Улирлын томуужил бүр

0.1%

▸ Хантавирус 3 төрөлд хуваагдан график дээр харагдаж байгаа нь түүний хэлбэр бүр өөр эрсдэлтэй гэдгийг харуулна. Andes нь хүнээс хүнд дамждаг цорын ганц төрөл бөгөөд хамгийн аюултай.

/05 — ЭМЧИЛГЭЭ

Тусгай эмчилгээ БАЙХГҮЙ

Өнөөдөр хантавирусын эсрэг тусгай эм, вакцин аль аль нь байхгүй. Эмч нар зөвхөн шинж тэмдгийг бууруулах, арилгах эмчилгээ-г л санал болгож чадна. Цаг алдалгүй эмнэлэгт хүрэх нь амь насыг авардаг.

Эрчимт эмчилгээ

Эрчимт эмчилгээнд шилжих, эмчийн байнгын хяналтад байх, цусны даралт тогтворжуулах, шингэний тэнцвэрийг хатуу барих.

Хиймэл амьсгал

Уушгины хүнд хэлбэрт ECMO (хиймэл уушги) ашиглах нь сэргэх боломжийг 2 дахин нэмэгдүүлнэ. ECMO-ын тусламж эртхэн авах нь чухал.

Эрт оношилгоо

PCR ба эсрэг биетийн шинжилгээ хийлгэх. Анхны 24 цагт оношлогдсон тохиолдолд амьдрах магадлал 80%-аас дээш байна.

/06 — ДЭЛХИЙН ТАРХАЛТ

Хантавирус хаана байдаг вэ?

Дэлхийд хантавирусын 50 гаруй төрөл бий. Газар нутаг тус бүрд өөр өөр хулганын төрлөөр дамждаг учир халдварын тархалт тодорхой бүс нутгуудад төвлөрдөг. Улсууд эрсдэлийн түвшингээр өнгөтэйгөөр харагдана.

Өндөр эрсдэлтэй улсууд Дунд эрсдэлтэй улсууд Монгол улс (эрсдэл бага) Тохиолдол бараг гарч байгаагүй

SIN NOMBRE

Хойд Америк

Үндсэн эзэн: буга хулгана · HPS · 38% нас баралт

ANDES

Аргентин, Чили

Будааны хулгана · HPS · хүн→хүн · 45% нас баралт

HANTAAN

Зүүн Ази

Хээрийн хулгана · HFRS · 12% нас баралт

PUUMALA

Скандинав, Балканы баруун

Улаан үлийн хулгана · HFRS зөөлөн хэлбэр · 0.4% нас баралт

/07 — СЭРГИЙЛЭХ АРГА

Та өөрийгөө хэрхэн хамгаалах вэ

Хантавирусын эсрэг вакцин байхгүй учир урьдчилан сэргийлэлт нь ганц боломж юм. Ялангуяа хөдөө орон нутаг, гэр, сууц, бэлчээрт байх үед анхаарал болгоомжтой байх хэрэгтэй.

Хог хаягдлыг битүү саванд хадгалнаХүнс, ус, гурил, тариа, хогийн саваа битүү таглаатай байлгах. Хог, хоолны үлдэгдэл нь хулгана татах гол шалтгаан юм.

Хулгана, түүний үлдэгдлийг шүүрдэхгүйШүүрдэх нь тоосыг агаарт хөөргөж вирусыг амьсгалаар биед нэвтрүүлэх эрсдэлтэй. Чийгтэй алчуураар цэвэрлэгээний бодисоор угааж, арчиж цэвэрлэнэ.

Маск, бээлий заавалГэр, сууц, амбаар цэвэрлэх үед N95 маск, бээлий заавал хэрэглэнэ. Дараа нь хувцсаа угаах шаардлагатай.

Хулганын нүхийг бөглөхГэр, сууцны хана, шалны ан цав, нүх (6мм-ээс дээш)-ийг бөглөх. Хулгана маш жижиг зайгаар орж чадна.

Удаан ашиглаагүй гэр, сууц, амбаарыг нээхдээ сайн агааржуулнаЗуны турш битүү хаалттай байсан сууцыг нээхдээ хаалга цонхыг 30 минут нээж агааржуулна.

Бэлчээр аялалд бэлдэхГадаа унтахдаа битүү майхан, газраас тусгаарласан унтлагын уут хэрэглэх. Хулгана идэх боломжтой хоол тэжээлийг битүү саванд хадгална.