Шортли Шуурхай | 2026.06.02 Мягмар

АНУ болон Ираны хэлэлцэгчид гал зогсоох хугацааг 60 хоногоор сунгах, цөмийн хөтөлбөрийн талаар шинэ хэлэлцээ эхлүүлэх урьдчилсан тохиролцоонд хүрээд байна. Гэвч Ерөнхийлөгч Дональд Трамп уг гэрээг баталгаажуулаагүй бөгөөд Иран ч албан ёсоор зөвшөөрөөгүй хэвээр байна. Трамп Хормузын хоолойг бүрэн нээх, өндөр баяжуулсан ураны нөөцөд хатуу хязгаарлалт тогтоох зэрэг шаардлагаа дахин илэрхийлжээ.

Трамп Израйлын Ерөнхий сайд Биньямин Нетаньяхутай утсаар ярьж, Бэйрут орчимд төлөвлөгдөж байсан довтолгоог зогсоосон гэж мэдэгдэв. Хезболлах бүлэглэл ч мөн халдлагаа зогсоохыг зөвшөөрсөн талаар мэдээлжээ. Гэвч Нетаньяху Өмнөд Ливан дахь цэргийн ажиллагаа үргэлжилнэ гэж мэдэгдсэн нь нөхцөл байдал бүрэн намжаагүйг харуулж байна.

Ираны Хувьсгалт гвардтай холбоотой хэвлэлүүд хэлэлцээг зогсоож, бүс нутгийн фронтуудыг дахин идэвхжүүлж болзошгүй талаар мэдээлсний дараа Трамп Truth Social платформ дээр “яриа хэлэлцээ хурдтай үргэлжилж байна” хэмээн мэдэгдэв. Үүний зэрэгцээ АНУ стратегийн нефтийн нөөцөөс өнгөрсөн долоо хоногт 8 сая баррель газрын тос ашигласан нь Хормузын хоолойн эрсдэлээс үүдэх нийлүүлэлтийн доголдлыг бууруулах зорилготой гэж үзэж байна.

UNRWA-гийн мэдээлснээр 2023 оны аравдугаар сараас хойш Газын зурваст 72,500 гаруй хүн амь үрэгдээд байна. Дайны улмаас 2.1 сая оршин суугч дүрвэж, усан хангамжийн дэд бүтцийн 90 хувь нь эвдэрч сүйджээ. НҮБ-аас зарласан 4 тэрбум ам.долларын хүмүүнлэгийн тусламжийн хөтөлбөр санхүүжилтийн дутагдалтай хэвээр байна.

Европын Холбоо Израйлын цэргийн ажиллагааны хариуд зарим бараанд тариф нэмэгдүүлэх, мөн Израйлын Засгийн газрын 10 орчим албан тушаалтанд хориг арга хэмжээ авах саналыг хэлэлцэж байна. Европын Холбоо нь Израйлын хамгийн том худалдааны түнш учир ийм шийдвэр гарвал эдийн засагт нь томоохон дарамт үзүүлж болзошгүй гэж ажиглагчид үзэж байна.

Трамп энэ оны эхээр Дани болон Европын хэд хэдэн улсад өндөр тариф ногдуулж, зургаадугаар сарын 1-нээс 25 хувьд хүргэнэ гэж анхааруулж байсан. Гэвч НАТО-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Марк Рюттетэй хийсэн хэлэлцээний дараа уг арга хэмжээ түр хойшлогдсон юм. Талуудын эцсийн тохиролцоо одоогоор тодорхойгүй хэвээр байна.

Дэлхий даяар баригдаж буй нийт 16 ГВт хүчин чадалтай 140 орчим өгөгдлийн төвийн 30–50 хувь нь төлөвлөсөн хугацаандаа ашиглалтад орохгүй байж болзошгүй гэсэн тооцоо гарчээ. Трансформатор, батарей болон цахилгаан сүлжээний холболтын хомсдол гол саад болж байна. Хиймэл оюуны салбарын эрчим хүчний хэрэглээ эрчимтэй өсөж байгаа нь олон улсын эрчим хүчний салбарын шинэ сорилт болж байна.

Европын Холбоо 2026–2027 онд Украйныг дэмжихэд нийт 90 тэрбум евро зарцуулахаар төлөвлөж байна. Ингэснээр Европ Украйны хамгийн том санхүүгийн болон цэргийн дэмжигчийн байр сууриа улам бататгаж байгаа юм. ОХУ-тай хийх энхийн хэлэлцээ бүс нутгийн бусад геополитикийн хямралын улмаас хойшлогдсон хэвээр байна.

Олон улсын цөмийн энергийн агентлагийн мэдээлснээр Иранд 60 хувийн баяжуулалттай 440.9 кг уран хуримтлагдсан байна. Шинжээчдийн үзэж буйгаар энэ нь зэвсгийн зэрэглэлд хүрэхэд техникийн хувьд ойрхон түвшин юм. Тиймээс энэхүү нөөц нь АНУ–Ираны хэлэлцээний хамгийн чухал асуудлын нэг хэвээр байна.

НҮБ-ын тайланд дурдсанаар тарифын маргаан, геополитикийн хурцадмал байдал, нийлүүлэлтийн сүлжээний доголдол зэрэг хүчин зүйлсийн улмаас дэлхийн худалдааны өсөлт саарч байна. Дэлхийн бараа эргэлт өнгөрсөн оны мөн үеэс 4.7 хувиар буурсан бөгөөд хөгжиж буй орнууд хамгийн их дарамттай нүүр тулж байгаа аж.